Kiến 3 Khoang: Tổ, mùa kiến, xử lý khi bị cắn

Kiến 3 khoang là loài kiến có độc tố có thể gây bỏng da nặng nếu không biết cách xử lý khi tiếp xúc với chúng. Kiến thức phòng ngừa cũng như xử lý khi bị loài này cắn là rất cần thiết.

Mục lục

Đặc điễm kiến 3 khoang

Đặc điểm nhận biết kiến 3 khoang

Tên tiếng Anh là Rove beetles

Tên Khoa học là Paederus fuscipes (Bộ cánh cứng Coleoptera)

Kiến 3 khoang thực chất là một loài bọ cánh cứng, nhưng do có thân hình giống kiến và màu sắc phân bố xen kẻ cam – đen nên dân gian thường gọi là kiến 3 khoang.

Loài côn trùng này có thân mình thon, dài như hạt thóc (dài 1-1,2 cm, ngang 2–3 mm), có hai màu đỏ và đen có 3 đôi chân, bụng có đốt, thon nhọn về đuôi

Loài kiến có đôi cánh trong suốt gấp gọn bên dưới cánh cứng, tuy nhiên chúng hiếm khi bay và bò rất nhanh. Khi bất thường, nó tăng kích thước phần bụng lên, có cử chỉ đe dọa như con bọ cạp, chúng cũng có thể bay và chạy nhanh trên nước

Vết thương Kiến ba khoang

Kiến 3 khoang cắn có nguy hiểm không

Theo Cục Y Tế dự phòng, trong cơ thể kiến 3 khoang có chứa độc tố Pederin, độc tính mạnh gấp 12-15 lần nọc của rắn hổ nhưng do lượng tiếp xúc nhỏ và chỉ ở ngoài da nên không đủ gây chết người như nọc rắn.

Loại kiến này không đốt hay cắn nhưng do trong dịch cơ thể của nó có chứa pederin, một loại chất độc gây rộp, phỏng da, và Paederus dermatitis, một loại viêm da khi bị côn trùng đốt. 

Viêm da tiếp xúc là tác phẩm chính của pederin, rải dần với các triệu chứng đỏ da, phồng rộp, mụn nước, mụn bỏng, đau rát, để lâu tiến tới loét da, nhiễm trùng nếu… Hầu hết nhẹ, biết cách xử trí thì thương tổn sớm giới hạn. Không may trở nặng có thể cần tới kháng độc, corticoid, kháng sinh…

Tác hại của kiến 3 khoang không gây nguy hiểm đến tính mạng, chủ yếu gây tổn thương trên da nhưng với số lượng lớn vị trí viêm da là vùng đầu mặt, cổ, tay, chân, hông lưng. Đặc biệt tổn thương da nặng nhất, lan tỏa rộng nhất ở vùng da mềm. Triệu chứng phồng rộp da, nổi mụn nước có thể xuất hiện sau khi tiếp xúc độc tố từ 12 – 36 giờ. Nếu không chữa trị, tình trạng viêm sẽ tiến triển sang loét.

Khuyến cáo và xử lý khi bị kiến 3 khoang đốt

Khi bị kiến 3 khoang bám trên da, không nên dùng tay giết kiến mà khuyến cáo nên chỉ thổi kiến đi. Khi bị giết dịch trong cơ thể kiến sẽ gây rộp, phỏng da

Chỉ khi chúng ta vô tình giết kiến thì khi đó độc tố từ kiến mới bị lan ra, từ đó gây tổn thương cho vùng da tiếp xúc.

Theo BSCK2 Võ Thị Đoan Phượng – Trưởng khoa Lâm sàng 1 – BV Da liễu TP.HCM 

Khi bị kiến ba khoang đốt cần dùng cồn 70 độ hoặc nước sạch rửa sạch vùng da bị thương tổn để giúp giảm khó chịu do tổn thương trên da Bạn cũng có thể để nước chảy qua vùng da tiếp xúc trong vòng khoảng 5-10 phút để giảm bớt lượng độc tố của kiến ba khoang.

Tránh tiếp xúc với ánh sáng vì sẽ gây tình trạng viêm da tiếp xúc nặng hơn.

Không sờ, đụng, cào gãi vùng da này vì nếu không rửa tay sẽ làm lan độc tố sang vùng da khác.

 Nếu điều trị đúng cách thì thương tổn sẽ mau lành, không để lại di chứng như sẹo xấu.

 Nếu điều trị không đúng cách có thể dẫn tới nhiễm trùng, để lại sẹo xấu và trong trường hợp viêm da tiếp xúc nặng, lở loét nhiều…

 Lưu ý tuyệt đối không tự ý mua thuốc điều trị theo hướng zona hoặc giời leo, tự ý bôi các thuốc màu , lá cây hoặc sử dụng các biện pháp dân gian khác làm cho vết thương bị loét, lan rộng thậm chí nhiễm trùng.

Kiến 3 khoang và Zona

Phân biệt vết thương kiến 3 khoang cắn với bệnh Zona thần kinh

Biểu hiện do tiếp xúc kiến 3 khoang

Theo chuyên gia bác sĩ Quách Thị Hà Giang – Phó trưởng khoa Khám bệnh, Bệnh viện Da liễu Trung ương

Tiếp xúc với độc tố từ kiến 3 khoang thì ta sẽ thấy những vệt rát đỏ như bị bỏng, tổn thương chạy theo các đường dài.

Viêm da tiếp xúc do kiến 3 khoang thường biểu hiện là phồng rộp thành một vệt dài thường ở vị trí vùng da hở như mặt, cổ, tay, chân. Thương tổn đối xứng có thể thấy ở vùng nếp gấp như nách, bẹn, nếp gấp khuỷu tay hoặc kheo chân.

Trong trường hợp người bị nếu không cẩn thận để mụn nước vỡ thì sẽ có nguy cơ bị mưng mủ, lở loét, có cảm giác rát giống như bị bỏng. Một số trường hợp nặng hơn thì bệnh nhân có thể bị nổi hạch ở các vùng lân cận hay là bị sốt.

Triệu chứng do bệnh Zona thần kinh

Còn Zona là bệnh gây ra bởi virus, ảnh hưởng đến da và thần kinh. 

Đối với bệnh zona thần kinh thì mụn nước sẽ nổi thành chùm, khu trú.

Bệnh zona thần kinh thì người bệnh sẽ cảm thấy nhức sâu thay vì là bị nóng rát.

Biểu hiện ban đầu là rát, sẩn hồng ban, sau đó xuất hiện những mụn nước mọc thành chùm chứa dịch trong, căng, vị trí thường ở một bên cơ thể, dọc theo đường đi của dây thần kinh. Kèm theo bệnh nhân có thể sốt, nhức đầu, cơ thể mệt mỏi, đau nhức…

Với những biểu hiện như thế này, nhiều người thường hay lầm tưởng chúng với bệnh zona thần kinh. Một số người còn tự làm “bác sĩ” kê đơn cho bản thân mình nên tình trạng này có thể trở nên trầm trọng hơn.

Cách diệt Kiến 3 khoang

Cách diệt kiến ba khoang như thế nào cần tìm hiểu về thói quen sở thích của loài sinh vật này thật kỹ. Vào mùa có mưa bão lũ, chúng sẽ di chuyển đến những nơi khô ráo hơn.

 Do mưa, bão, lũ sẽ làm ngập ruộng đồng, ao hồ vì vậy kiến ba khoang sẽ theo côn trùng, theo ánh đèn bay vào nhà vào ban đêm. Chúng thường thích ánh sang trắng nên chúng ta có thể thay đèn nhà màu trắng bằng màu khác để chúng không theo ánh đèn trắng vào nhà.

  • Thuốc diệt kiến sinh học: Dùng các bình xịt kiến, côn trùng sinh học đang bán trên thị trường để xịt xung quanh nhà, những góc nhà nơi mà kiến hay ẩn nấp
  • Thường xuyên lau nhà sạch sẽ bằng nước lau nhà cũng làm giảm sự xâm nhập của kiến 3 khoang
  • Dùng đèn diệt côn trùng để bẫy kiến 3 khoang
  • Dùng tinh dầu sả và cỏ xạ hương xông phòng cũng làm kiến bò đi nơi khác
  • Trồng các cây có mùi hương khiến cho kiến khó chịu và bỏ đi như câyy húng quế, cây oải hương, cỏ xạ hương chanh
Kiến 3 khoang

Kiến 3 khoang sống ở đâu

Kiến ba khoang phân bố rộng khắp thế giới. Với tập tính hướng sáng, những nơi sinh sống ưa thích của chúng thường là ở quanh gốc rạ, hoặc những khu bãi cỏ xanh, gần ao vũng nước, các công trình đang xây dựng. 

Trong mùa mưa, bão, lũ lụt loại côn trùng này di chuyển đến các vùng khô ráo hơn. Sau những ngày mưa lũ làm ngập đồng ruộng, ao hồ thì vào ban đêm, kiến 3 khoang theo côn trùng khác, theo ánh đèn bay vào nhà.

Kiến ba khoang thường tìm thấy trên các ruộng lúa, môi trường trường học, ký túc xá, khu ở trọ, nhà ở tập thể công nhân ngoại ô thành phố, nơi có cỏ mọc xung quanh.

Ở Việt Nam, trong những năm gần đây kiến ba khoang xuất hiện ở các khu dân cư trong các Thành Phố nơi gần với cánh đồng lúa. Loài này thường xuất hiện vào mùa thu, thời gian vào dịp thu hoạch vụ mùa lúa, với mật độ nhiều hơn so với các tháng trong năm. Đặc biệt từ tháng 9 đến 10 nhiều vụ kiến 3 khoang xâm nhập nơi ở của người dân.

Kiến 3 khoang ăn gì

Thức ăn chủ yếu của chúng chính là các loại sâu bọ làm hại hoa màu của người nông dân. Khi ruộng lúa xuất hiện rầy nâu hay sâu cuốn lá, chúng tìm đến và chui vào trong tổ sâu để ăn thịt từng con. Chính vì lý do này mà trước đây kiến 3 khoang được xem như là loài thiên địch và là người bạn tốt của bà con nông dân.

kiến 3 khoang có cánh

Kiến 3 khoang có cánh

chúng còn có 2 đôi cánh trong đó một đôi cánh dài mỏng trong suốt được gấp lại gọn gàng và dấu ở ngay bên dưới đôi cánh cứng ngắn. Đến lúc bay đôi cánh đó mới được xòe ra, hơn nữa đôi cánh của chúng rất khỏe nên kiến ba khoang thường bay rất nhanh.

Tập tính và sinh sản kiến 3 khoang

Trứng thường được đẻ riêng rẽ vào các đường nứt trên bề mặt đất. Con cái đẻ khoảng 18 – 100 trứng, bắt đầu đẻ trứng từ cuối tháng 4 hoặc giữa tháng 5 đến tháng 7. Sau 3 – 19 ngày trứng nở thành ấu trùng. 

Giai đoạn ấu trùng chia thành hai giai đoạn, giai đoạn một từ 4 ngày đầu đến ngày thứ 22, giai đoạn hai ngày thứ 7 đến ngày 36. Giai đoạn nhộng kéo dài từ 3 đến 12 ngày. Tổng số ngày hoàn thành vòng đời khoảng từ 22 đến 50 ngày, trung bình là 32,5 ngày. 

Con trưởng thành và ấu trùng ăn các loại côn trùng nhỏ hơn và tuyến trùng trong đát, rau trong tự nhien. Trứng và ấu trùng cũng bị tấn công bởi các loại côn trùng khác. Mùa kiến 3 khoang sinh sản mạnh nhất là vào tháng 9, 10, 11 khiến chúng có xu hướng thích trú ngụ tại nơi có nhiều ánh đèn.

Với tập tính hướng sáng, những nơi sinh sống ưa thích của chúng thường là ở quanh gốc rạ, hoặc những khu bãi cỏ xanh, gần ao vũng nước. Ở những vùng nông thôn, thời điểm ruộng lúa xuất hiện tình trạng có rầy nâu, sâu cuốn lá thì kiến ba khoang cũng nhân cơ hội này để sinh trưởng nhanh và chui vào tổ ăn thịt loài gây hại này.

 Hơn thế nữa, mỗi khi ruộng lúa bắt đầu vào mùa thu hoạch, ở các khu chung cư cao tầng nơi có đèn, chúng sẽ thường bay tới những nơi này để ăn các loại côn trùng như bọ hóng, rầy nâu,…

Kiến 3 khoang về mặt nông nghiệp là 1 động vật có ích. Tuy nhiên ở những khu vực gần đồng ruộng cần thường xuyên dọn dẹp nhà cửa và sử dụng các kiến thức kể trên để phòng tránh loài kiến này gây ảnh hưởng đến sức khỏe chúng ta

Cám ơn bạn đã đọc bài viết!

Bài viết có tham khảo: Bệnh Viện Trung Ương Quân Đội 108

Trả lời